Jak zacząć (cz. 7). Akt urodzenia po rosyjsku

Większość aktów metrykalnych w formie opisowej (czasem spotyka się zapis w specjalnych tabelach) ma podobną strukturę, stąd do odczytania podstawowych informacji nie trzeba biegłej znajomości języków obcych. Wystarczy poznanie powtarzających się zwrotów, znajomość cyrylicy i oczywiście przeglądanie dużej liczby aktów. Im więcej ksiąg przejrzymy, tym łatwiej będziemy odczytywać kolejne akty metrykalne.

Zaczynamy od języka rosyjskiego, ponieważ śledząc losy naszych przodków wstecz docieramy do okresu przed I Wojną Światową i obowiązującego u nas prawa państw – zaborców. W dużej części będą to tereny zaboru rosyjskiego, na których wprowadzono język urzędowy rosyjski – w tym jako obowiązkowy do spisywania aktów metrykalnych.

Struktura większości aktów wygląda tak:

  • numer aktu, miejscowość (zapis wyróżniony, np. na marginesie)
  • parafia
  • dokładna data
  • kto dokonuje zapisu
  • kto się stawił z prośbą o sakrament
  • dane osób, których dotyczy akt
  • dane świadków
  • informacja o podpisaniu dokumentu

Prześledźmy ten zapis na  załączonym przykładzie aktu urodzenia z 1882 roku, parafia Truskolasy.

Format zapisu:

Tekst oryginalny

tłumaczenie | komentarz.

253 Трусколясы

253 Truskolasy | numer aktu i parafia

Состоялось вь деревни Трусколясы двадцать шестого Сентября, восмаго Октября

Działo się we wsi Truskolasy dwudziestego szóstego września, ósmego października | dwie daty to efekt stosowania wówczas w Rosji kalendarza juliańskiego; w zaborze rosyjskim daty zapisywano równolegle wg kalendarza juliańskiego i gregoriańskiego (który obowiązuje dzisiaj); nie wnikając w szczegóły „nasza” data to ta druga, późniejsza

тысяча восемсоть восемдесять втораго года, в одинадцать чясов утра.

tysiąc osiemset osiemdziesiątego drugiego roku, o godzinie jedenastej rano.

Явился лично Анотний Груца /:Antoni Gruca:/ земледелец двадцати четыре леть от роду

Stawił się osobiście Antoni Gruca rolnik lat dwadzieścia cztery | jak widać najważniejsze nazwiska w akcie są zapisane zarówno po rosyjsku jak i po polsku – to bardzo ułatwia przeszukiwanie aktów

жительствующий в деревни Трусколасы

mieszkający we wsi Truskolasy

в присутствии Павла Коль тридцати двохь леть и Крыштофа Богуса шестьдесати леть оть роду оба поденщуиковь изь Трусколяс

w obecności Pawła Kol lat trzydzieści dwa i Krzysztofa Bogusa lat sześćdziesiąt obu robotników dniówkowych z Truskolasów | поденщик – robotnik dniówkowy, tak wyczytałem w internecie

и предъявил нам младенца мужского пола, объявляя, что он родился вь Трысколясахь

i okazał nam dziecię płci męskiej, oświadczając że urodziło się ono w Truskolasach

двадцать третаго Сентября, пятаго Октября сего года в шесть часовь вечера

dwudziestego trzeciego Września, piątego Października tego roku o szóstej wieczorem

от законной его жены Мариянны урождённой Худа /:Maryanny Huda:/ тридцати леть оть роду.

z prawnej jego żony Marianny urodzonej Huda lat trzydzieści.

Младенцу этому при святомь крещении черезь нась совершённом сего числа дано имя Францишек. /:Franciszek:/

Dziecięciu temu przy Świętym Chrzcie przez Nas udzielonym w dniu dzisiejszym dano imię Franciszek.

А восприемниками были Томашь Газда и Мариянна Вренчицка.

A chrzestnymi byli Tomasz Gazda i Marianna Wręczycka.

Акт сей по прочитени Нами подписань, ибо объявляюцый и свидетели неграмотные.

Akt ten po przeczytaniu przez Nas podpisany, albowiem stawający i świadkowie niepiśmienni.

Ксендз Антоний Буйаковский Трусколяский администратор, содержащий акты гражданского состояния.

Ksiądz Antoni Bujakowski Truskolaski administrator utrzymujący akta stanu cywilnego.

  Taki schemat zapisu aktów urodzenia różni się sporadycznie, więc jest dość łatwy do odczytania w formie ogólnej, problem sprawiają poszczególne słowa, litery (np. w nazwiskach). Można wtedy porównywać poszczególne litery w odczytanych fragmentach i przez analogię odcyfrować fragment nieczytelny.

Akty po polsku i łacinie również wyglądają podobnie, swój schemat mają też akty małżeństw i zgonów.

36 myśli nt. „Jak zacząć (cz. 7). Akt urodzenia po rosyjsku

  1. Pingback: » Jak zacząć (cz. 8). Akt małżeństwa po rosyjsku » Genealogia dla każdego, poradnik

  2. roman

    Cały dzień straciłem, żeby rozczytać piszącego akt chrztu mojego dziadka. Nie było łatwo chociaż kiedyś uczyłem się języka rosyjskiego. Dopiero potem znalazłem to pomocne tłumaczenie dzięki, któremu zajęłoby mi to zaledwie 1 godzinę.
    Jak to było…? mądry Polak po szkodzie…he,he

  3. KAZIMIERZ

    Miałem kilka różnych aktów moich przodkow. Oddałem do tłumaczenia koledze magistrowi j. rosyjskiego. Tylko nad jednym zeszlu mu się dwa dni. Dzisiaj wszedłem do internetu, wpisując w wyszukiwarce „akt urodzenia w j. rosyjskim”, i bardzo miłe zaskoczenie. Trafilem na tą właśnie stronę. Dziękuję serdecznie za umieszczenie tego wzoru tłumaczenia dla szerszego grona. Mam jeszcze wiele innych kwestii do rozwiązania. Nie wiem czy można Pana pytać. Pozdrawiam serdecznie. Kazimierz.
    P.s. Jestem emerytem. Od kilku lat szukam przodków.

  4. Morpheus

    Kilkakrotnie wykonywaliśmy tłumaczenia aktów urodzenia z rosyjskiego na polski oraz pamiętników.

    Ostatnio zgłaszali się do nas ludzie ws. tłumaczenia tekstów genealogicznych. Wszystko było napisane niby kaligraficznym, ale miejscami trudnym do rozszyfrowania pismem. Z przyjemnością pomożemy, jeśli macie z tym problem: http://veroling.pl/kontakt/

  5. Podpis

    Jeszcze jeden komentarz: przed reworzeźnią dość znacznie różniła się rosyjska pisownia! I to nie tylko reliktowymi jerami (których zresztą w większości uzasadnionych etymologicznie miejsc już nie było, a w wielu innych są, nie zawsze potrzebnie, do dzisiaj), ale przede wszystkim jacią, „i” dziesięcierzycznym, nierosyjską (cerkiewną) pisownią wielu końcówek przymiotnikowych (do dziś przetrwało ‚-yj’ zamiast nieakcentowanego ‚-oj’, aż zmieniło żywą wymowę, przez co łatwo popsuć rymy w starych wierszach), rzadziej też fitą (i najrzadziej iżycą).

  6. Pingback: Zaczynamy poszukiwania genealogiczne | Genealogia Magna

  7. Szymon Gruca Autor wpisu

    Nie tłumaczę aktów, ale mogę zrobić wyjątek i spróbować:
    Działo się w Warszawie w kancelarii parafii św. Aleksandra 30 października 1912 r. o godz. 7 wieczorem. W obecności świadków Piotra Szymanowskiego i Jakuba Konon … zawarto związek małżeński między Władysławem Włodzimierzem Konon … 25 lata, ur. w Olszewicach parafia Kamionka guberni Grodzieńskiej, synem Tomasza i Katarzyny ur. Broskowa? małżonków Konon – i Zofią Łagoda, panną, 26 lat, ur. w (tych miejscowości nie umiem odczytać, ale również Gubernia Grodzieńska), córką Salomei Łagoda niezamężnej. Potem informacja o zapowiedziach i że nie zawarli umowy przedślubnej.
    Pozdrawiam

  8. Hanna

    wiem, że nie tłumaczy Pan aktów i wykorzystując swoje mizerne umiejętności ustaliłam większość potrzebnych danych, ale czy w końcówce aktu nie ma informacji o jakiś dyspensach np. władz kościelnych (mój pradziadek) wg plotki rodzinnej był księdzem, ale wciąż nie mam dowodu na potwierdzenie).
    link do strony z aktem (ten po prawo – nr 15) : http://metryki.genealodzy.pl/metryka.php?ar=2&zs=0067d&sy=1883&kt=2&plik=14-15.jpg#zoom=3.5238095238095237&x=0&y=0

    Pozdrawiam,
    Hanna

  9. Szymon Gruca Autor wpisu

    Po wymienieniu danych młodych zapisano standardowo: informację o zapowiedziach (z datami), udzielenie zgody przez rodziców Anny, informację o nie spisywaniu umowy przedślubnej, o odprawieniu ślubu przez księdza Konstantego Jaźwińskiego, o przeczytaniu aktu i podpisaniu przez spisującego akt i pana młodego.
    Wg zapisu Stanisław Zakrzewski był rolnikiem, miał 40 lat, a Anna miała 20.
    Pozdrawiam

  10. Aleksandra

    Podobnie jak Pani Hanna rozszyfrowałam większość informacji, ale jednak nie jestem pewna całości. Chodzi o akt urodzenia mojego pradziadka Jana oraz jego siostry Kazimiery. Byłabym bardzo wdzięczna za pomoc.
    Jan: akt nr 62 z dołu po lewej http://metryki.genealodzy.pl/metryka.php?ar=2&zs=1279d&sy=151&kt=6&plik=061-064.jpg#zoom=1&x=192&y=1379
    Kazimiera: akt nr 67 u góry strony http://metryki.genealodzy.pl/metryka.php?ar=2&zs=1279d&sy=151&kt=8&plik=067-069.jpg#zoom=1.5&x=211&y=150
    Oboje z parafii Rybno, rodzeni chyba w Ludwikowie (kolejno 1902 i 1904), z Antoniego i Marianny. Chodzi mi głównie o daty urodzenia (których jak na ironię nie mogę ustalić) a także o nazwiska świadków. W Panu jedyna nadzieja, siedzę nad tym cały tydzień, ale ani ja ani moi domownicy nigdy nie uczyliśmy się języka rosyjskiego. Pozdrawiam serdecznie, Pana wskazówki okazały się bardzo cenne!

  11. Szymon Gruca Autor wpisu

    Jan, stawił się ojciec Antoni Wiśniewski 28 lat, świadkowie Antoni Zientek 45 lat, Piotr Kuśmierski 36, urodzony w Ludwikowie 12 czerwca 1902 z matki Marianny z Mikołajczyków 18 lat. Chrzestni Józef Kubiak i Franciszka Zielińska?
    Kazimiera, stawił się ojciec Antoni Wiśniewski 30 lat, świadkowie Antoni Zientek 47 lat, Piotr Kuśmierski 40, urodzona w Ludwikowie 9 września 1904 z matki Marianny z Mikołajczyków 20 lat. Chrzestni Antoni Zientek i Józefa Kubiak.

  12. Krzysiek

    do: Hanna (7 sierpnia 2014 o 14:05)

    Wg mnie Stanisław Zakrzewski był „prywatnym oficjalistą”, zapewne urzędnikiem w prywatnym majątku.

  13. Craft

    Bardzo dziekuje za pomoc w rozszyfrowaniu aktów w języku starorosyjskim, dzieki pomocy tego profilu moje odkrycia genealogiczne znacznie posunęły sie na przód.

  14. Beata

    „‚nasza’ data to ta druga, późniejsza” – niezupełnie, a nawet odwrotnie.
    Kalendarz juliański jest późniejszy o 13 dni w stosunku do gregoriańskiego. My się posługujemy gregoriańskim, więc interesuje nas wcześniejsza data.

  15. Szymon Gruca Autor wpisu

    Rewolucja październikowa rozpoczęła się 7 listopada wg naszej rachuby. Nazwa pochodzi od daty w starym porządku – 25 października. Czyli data „nasza”, w kalendarzu gregoriańskim – jest późniejsza.

  16. Kinga

    Jezeli moge o cos zapytac , przetlumaczylam akt urodzenia brata mojego dziadka . W/g panskiego opisu wlasciwym dniem urodzenia jest ta druga data wystepujaca w tekscie . Pierwsza data jest na poczatku tekstu – wiec jest to tak jakby dzien przybycia rodzicow z dzieckiem i chrzesnymi na chrzest a druga to data wlasciwa – dzien urodzenia dziecka . W moim akcie urodzenia tekst jest praktycznie taki sam , wiec łatwo go rozszyfrowac z tym ze mam problem bo pierwsza data jest wczesniejsza jak druga ( dzien urodzin ) co oczywiscie sie wyklucza bo nie bylo dziecko ochrzczone przed urodzeniem , czyżby w tym akcie kolejnosc dat jest odwrócona , czy sie spotkał Pan z czyms takim ?
    Pierwsza data to 3 ( i odpowiednio 16) czerwiec a potem 15 ( i 28 ) tez czerwiec .
    Dziekuje za odpowiedz

  17. Szymon Gruca Autor wpisu

    To proste, dziecko zgłoszono 16 lipca, a urodzone było 28 czerwca. Różnica w pisowni tych miesięcy jest niewielka 🙂
    Pozdrawiam

  18. Szymon Gruca Autor wpisu

    47 Skłody Średnie
    Działo się w Zarębach Kościelnych 10 / 22 września 1872 r. o godz. 5 po południu. Stawił się osobiście Antoni Skłodowski … 38 lat w obecności … i okazał nam dziecko płci męskiej i oświadczył, że urodził się on w Skłodach Średnich dnia przedwczorajszego o godz. 1 po południu z jego żony Felicji? urodzonej Kempustyna lat 23…

  19. Justyna

    Bardzo serdecznie proszę o pomoc w przetłumaczeniu aktu urodzenia mojej prababci. Próbowałam sama, chociaż porwałam sie chyba z motyką na słońce, bo nie znam rosyjskiego… Będę z całego serca wdzięczna, jeśli ktoś poświęci swój cenny czas!
    Najbardziej zależy mi na dokładnej dacie urodzenia, resztę można pominąć. Akt nr 15, nazwisko Krześniak
    Tutaj podaję link: http://metryki.genealodzy.pl/metryka.php?ar=4&zs=0165d&sy=1905&kt=1&plik=015-018.jpg#zoom=1&x=67&y=8

  20. Justyna513

    Witam , mam bardzo wielka prośbę posiadam zdjęcia trzech aktów moich przodków niestety nie jestem w stanie nic z nich rozszyfrować. Mam nadzieje ze Pan mi pomoże za co bede bardzo wdzięczna. Ponieważ sa to zdjęcia wiec nie moge ich tu udostepnic. Zostawiam mój adres e-mail justyna513@o2.pl ) z nadzieja ze moze poda mi Pan swój adres e-mail na który bede mogła wysłać zdjęcia. Dziekuje

  21. Ryszard KSIĄŻCZYK

    szukam przodków nazwisko KSIĄŻCZYK oraz ENGELHARDT osoby mające informacje o tych nazwiskach proszę o kontakt

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *